Home > Đời sống - Xã hội > [Nghĩ] Tết Thuần Việt – có hay không?

[Nghĩ] Tết Thuần Việt – có hay không?

[Link gốc: http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=357049&ChannelID=330]

TTO – Có bao giờ người Việt Nam tự hỏi liệu chúng ta có một ngày tết thuần Việt? Câu hỏi nghe có vẻ ngớ ngẩn vì chúng ta có tết cổ truyền âm lịch, còn gọi là tết Nguyên đán.

Tôi đã tin như vậy và luôn tự hào về ngày tết cổ truyền của dân tộc mình với những “Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ – cây nêu tràng pháo bánh chưng xanh”.

Cúng giao thừa mang đầy sự thành kính với đất trời và tổ tiên trong thời khắc giao mùa
Cúng giao thừa mang đầy sự thành kính với đất trời và tổ tiên trong thời khắc giao mùa – Ảnh Lê Bích

Thế nhưng có một điều làm cho ngày tết cổ truyền của người Việt mất đi nét đặc sắc trong mắt bạn bè quốc tế khi trùng với ngày tết của người Trung Hoa.

Bước ra bên ngoài thế giới, nói đến tết âm lịch, gần như ai cũng sẽ nghĩ đến tết của người Hoa. Ngay cả đương kim Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc người Hàn Quốc, ông Ban Ki Moon, cũng từng gọi tết âm lịch là tết Trung Hoa.

Người Việt chúng ta ăn tết âm lịch là một trong những ảnh hưởng của hơn một ngàn năm Bắc thuộc.  Đó là một thực tế chúng ta phải thừa nhận. Trước đây người Hàn Quốc và Nhật Bản cũng tổ chức tết theo âm lịch nhưng hiện nay đã chuyển sang tết dương lịch. Như vậy, hiện nay chỉ còn Trung Quốc, các lãnh thổ nơi có đông người Hoa sinh sống và Việt Nam có tết này.

Vậy với người Việt Nam, chúng ta phải làm gì để không mất đi những ngày tết cổ truyền đã có hàng trăm năm nay nhưng vẫn không bị đánh đồng với ngày tết âm lịch của người Hoa hay vay mượn từ tết tây của người phương tây? Câu trả lời, theo tôi, là chúng ta nên có cái tết riêng của người Việt. Đây là công việc mà các nhà sử học nên khảo cứu để tìm hiểu xem liệu cha ông ta từ thời xa xưa đã tổ chức lể tết vào thời gian nào.

Trên cơ sở đó chúng ta sẽ có thể phục dựng được ngày tết riêng của người Việt Nam đúng nghĩa đậm đà bản sắc dân tộc. Chúng ta có sự tích bánh chưng bánh dày nói về tục làm bánh trong dịp tết và lại còn có câu chuyện cổ tích cây nêu ngày tết nói về nguồn gốc ngày tết của người Việt.

Đó là những cơ sở đáng quý để mỗi người Việt Nam tin rằng chúng ta có thể có được cái tết riêng của mình không vay mượn, không đánh đồng và khi nhắc đến các dân tộc khác đều phải thừa nhận. Lợi ích có được từ việc này là vô cùng lớn nếu không muốn nói là không đếm được. Nó sẽ là nguồn cảm hứng mới cho các thế hệ mai sau, mang lại sự tự tin và kiêu hãnh trong mỗi người Việt Nam và nếu nói theo các nhà kinh tế thì nó sẽ định vị lại hình ảnh Việt Nam trong con mắt bạn bè quốc tế.

Các ngành kinh tế đặc biệt là du lịch sẽ hưởng lợi từ đây. Mơ mộng hơn một chút, sẽ có ngày chúng ta có thể nộp đơn xin UNESCO công nhận ngang hàng như tết của người Trung Quốc.

VŨ HOÀNG PHÚ
(Nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành ngôn ngữ tại Đại học Southern Illinois, Mỹ)

=====================================================================

Ý kiến bạn đọc

* Tôi hoàn toàn đồng ý với ông Phú. Tôi cũng thường xuyên tự hỏi về việc này. Không thể không chấp nhận rằng Tết chúng ta hiện nay đang có là do ảnh hưởng của người Hoa. Chúng ta hoàn toàn có thể tổ chức Tết của riêng mình. Khi tôi làm việc với nước ngoài, họ đều dùng từ “Chinese New Year”, riêng tôi không thích dùng từ này, mà luôn sử dụng “Lunar New Year”, tuy nhiên không thể thay đổi được nhận thức của người khác. Tôi mong ước chúng ta sẽ có ngày Tết riêng của dân tộc.

TRỊNH THANH TÙNG

* Tôi hoàn toàn đồng ý với ý tưởng có một cái Tết Việt Nam theo đúng nghĩa. Điều đó còn nói lên sự độc lập, tự chủ của chúng ta. Mong các nhà văn hóa, lịch sử mau xúc tiến ý tưởng này để biến nó thành sự thật.

tuantdt_cn@…

* Tôi nghĩ bài viết của bạn rất đúng. Vì lòng tự tôn dân tộc hãy hành động ngay từ bây giờ, kể cả phải chấp nhận làm lại từ đầu, trút bỏ tất cả những văn hóa mà chúng ta đã mượn từ Trung Quốc để sáng tạo ra nền văn hóa đặc sắc, không lẫn với bất cứ ai. Không thể ngẩng cao mặt nếu như không tự mình sáng tạo ra, cứ học theo người ta mà lai nói là của riêng minh thì chẳng có ai công nhận cả.

duongvnmedia@,,,

* Tôi, một người thuộc thế hệ 8X, thật sự giật mình khi đọc bài viết trên. Chính cuộc sống bận rộn, bon chen cũng đã làm cho tôi quên đi điều này. Chúng ta nên có một cái Tết thuần Việt.

ĐOÀN THÚY HẰNG

* Tôi thấy bài viết của Vũ Hoàng Phú rất đúng, chúng ta nên nghiên cứu và tìm hiểu kỹ về những tư liệu lịch sử xem từ thời xưa ông cha ta đã tổ chức ngày lễ tết như thế nào? Vào thời gian nào…  để chúng ta không còn vay mượn ngày tết của người Trung Quốc nữa.

NGUYỄN BÌNH PHƯƠNG

* Tôi có cảm giác như tác giả đang nói lên trăn trở của những người Việt sống và làm việc ở nước ngoài vậy. Không thể phủ nhận Tết của chúng ta có nguồn gốc từ Trung Quốc nhưng người Việt chúng ta cơ bản đã thay đổi cách thức đón năm mới này, bằng cách hòa trộn vào nó các yếu tố thuần Việt như bánh chưng bánh tét, cúng ông bà tổ tiên. Ở nước ngoài chúng tôi rất cố gắng không dùng từ Chinese New Year để nói về Tết, cùng lắm thì nói là Lunar New Year thôi. Hãy cố gắng giải thích cho mọi người là Tết chúng ta rất khác và rất đặc biệt, ít nhất cũng giúp họ hiểu Tết là Tết chứ không phải Chinese New Year!

TRAN DUC LAI

* Với tôi tết âm lịch năm nào cũng vui, thiêng liêng và quá đủ. Theo tôi tết âm lịch hiện nay chưa lai căng nhưng buồn là mỗi năm bị mai một. Nếu bỏ tết âm lịch đi là điều buồn khủng khiếp. Không biết bạn Phú có tìm hiểu kỹ sự giống và khác nhau giữa tết âm lịch của người Việt và người Hoa hay không? Tôi nghĩ tết âm lịch của người Việt đã khẳng định được giá trị thông qua hơn một ngàn năm tồn tại, đã được chắt lọc và kết tinh thành giá trị văn hóa của người Việt. Với tôi không cụ thể là bánh chưng câu, câu đối… hay chạy theo một danh hiệu được UNESCO công nhận như bạn mong.

Với tôi tết đơn giản lắm: trích khoảng 1/4 phần thu nhập để về quê (khoảng 1000 km) tảo mộ ông bà, dự tất niên với người thân, chúc tết bà con và láng giềng, được uống vài ly rượu, ăn một vài món đặc trưng ngày tết và hít thở không khí trong lành của quê hương. Tết với tôi chỉ vậy thôi nhưng tôi tha thiết về nó. Tôi rất thích câu thơ “xuân đến xuân đi hoa đào nở” hoặc “đêm qua sân trước một nhành mai”.

* Tôi chắc rằng sẽ không tìm ra ở đâu một thời điểm nào trong năm của dân Việt để ăn Tết, trừ cái Tết nguyên đán này. Đừng mặc cảm với cái chuyện giống Trung Quốc. Tết Ta thì ta cứ tổ chức cho giống Tết Ta, có những đặc thù riêng của ta. Nên gọi là Tết Ta thì hay nhất. Vì đây là Tết của ta mà.

TRIỀU (thaotrieu@…)

* Tôi thấy bài viết này chưa được hợp lý lắm, một người đang làm nghiên cứu sinh về ngôn ngữ học, sao nêu ra những lập luận đặt vấn đề “Tết thuần Việt – có hay không?” như bài viết như vậy. Tết nguyên đán hay là Tết âm lịch đã tồn tại trong tâm hồn dân Việt từ bao đời nay, nó rât thiêng liêng mà ai là dân Việt Nam cũng mong đợi. Tết Nguyên đán đâu phải là tết của người Hoa mà tác giả thừa nhận, để rồi lại yêu cầu các học giả phải nghiên cứu để tìm cho mình một ngày Tết thuần Việt.

Theo tôi, những phong tục, tập quán ăn Tết của người Việt Nam mang một sắc thái riêng của người Việt, chứ không vay mượn hay rập khuôn cách đón tết của người Hoa. Vì vậy chúng ta luôn tự hào người Việt Nam mình có cái Tết cổ truyền rất thiêng liêng và độc đáo mà mọi người ai cũng ghi nhận trong ký ức, cuộc sống.

VÕ NHẬY THANH

* Chúng ta đã có cách tính lịch Việt rồi. Có năm ta ăn Tết trước Trung Quốc. Thời điểm Tết đến xuân sang rất hợp lý rồi. Phong tục, tập quán ăn Tết của người Việt khác người Hoa. Theo tôi nghĩ, vấn đề là chúng ta chỉ cần làm sao giữ được cái nét đặc sắc của Tết Việt thôi. Trong tâm niệm của những người mang dòng máu Việt thì chẳng có ai đánh đồng Tết Việt với tết của các dân tộc khác trên thế giới.

LÊ NGỌC CƯƠNG

* Một chút trăn trở của bạn Phú có thể làm một số người chúng ta suy nghĩ cũng là hay. Tuy vậy, tôi lại đồng ý với các ý kiến của bạn Triều, Võ Nhậy Thanh, Lê Ngọc Cương…, bởi vì theo tôi thì việc “Tết ta” có trùng thời gian với “Tết Trung Quốc” cũng chỉ vì thời tiết bốn mùa của nước ta gần giống với Trung Quốc, ngày Tết là những ngày xuân tươi đẹp, nhưng ta vẫn có những sắc thái, đặc thù, phong tục đón Tết ta mang bản sắc thuần Việt, nó đã trở thành truyền thống hàng ngàn năm nay của dân tộc.

Không thể xem Tết ta là hoàn toàn trùng với “Chinese New Year” được. Có gì hay khi có một số nước bỏ đi tết âm lịch để chuyển sang tết dương lịch? Như vậy chẳng phải là bỏ đi “Tết ta” mà lại theo “Tết Tây” sao? Càng xa lạ sao?

Điều đáng suy nghĩ là làm sao để những phong tục tập quán cổ truyền hay, đẹp trong ngày Tết của nhân dân ta đừng bị mai một, làm sao để cho bạn bè quốc tế không đánh đồng Tết Việt với Tết khác. Hãy cùng nhau gìn giữ bản sắc dân tộc, hãy làm cho ngày Tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam ngày càng thêm đẹp và ý nghĩa trong lòng mọi người.

NGUYỄN HỮU NGHĨA

* Rất đồng ý với ý bài viết của bạn Vũ Hoàng Phú, đây là vấn đề mà chỉ người Việt ra nước ngoài mới gặp. Tôi đang ở Mỹ. Lúc mới sang định cư tôi bị một số bạn người Mỹ hỏi “You là người Việt Nam, tại sao ăn Tết Tàu?”. Lúc đó tự ái dân tộc nổi lên dồn dập, tôi đã giải thích khan cả cổ nào là Tết Việt khác, nhưng cuối cùng vẫn không thuyết phục được ai.

Sau đó về nhà bình tĩnh lại, nghiên cứu tài liệu trong thư viện, trên Internet thì thấy rằng người Hoa qua Mỹ tham gia xây dựng đường sắt xuyên Mỹ cách đây hơn 100 năm, những người này đã xây đựng China Town tại San Francisco. Từ đó họ đã có cả trăm năm để giới thiệu “Chinese New Year” hay “Lunar New Year” với thế giới. Tôi cũng nhận thấy chỉ có Trung Quốc và các nước chịu ảnh hưởng văn hóa Trung Quốc mới ăn Tết Âm Lịch, như Mông Cổ (gọi là Tsagaan Sar), Hàn Quốc (gọi là Seollal), Nhật trước 1873 (gọi là Oshogatsu) và Việt Nam (gọi là Tết). Đó là một thực tế dù chúng ta có muốn chấp nhận hay không.

NGUYỄN TÂM

  1. No comments yet.
  1. No trackbacks yet.